23.10.2020
İGAM Academy Konferansları - 1- Geçici Koruma Yönetmeliği’nin Yıl Dönümünde Türkiye’de ‘Mülteci’ Olmak…
İGAM Academy Konferanslarının birincisi, Geçici Koruma Yönetmeliği’nin yıldönümü olan 22 Ekim 2020 tarihinde 3 oturumda gerçekleştirildi.
Mülteci hukukundan, Geçici Koruma Yönetmeliği’nin uygulamaya yansımalarına, dünyadaki ve Türkiye’deki göç politikalarından, sosyal ve ekonomik uyum konusuna kadar göç alanında ve mültecilerle ilgili geniş kapsamlı sunumların yapıldığı, konferansta öne çıkan başlıklar şöyle:
Açılış Konuşmaları
İGAM Başkanı Metin Çorabatır:
- İGAM olarak, mültecilere yüreğini açan herkese kapılarımızı açıyoruz. Aynı prensip, İGAM Academy için de geçerli
- İGAM Academy, göç ve mülteci alanında, entelektüel gücü mobilize edecek
İGAM Academy Başkanı Prof. Dr. M. Murat Erdoğan:
- Coğrafi çekinceden dolayı Türkiye’deki mülteciler, resmen mülteci değil ama bütün uluslararası platformlarda, ‘dünyanın en büyük mültecisini barındıran bir ülkeyiz’ diyoruz. Bunun tartışılması gerekiyor.
Oturum 1- Uluslararası Mülteci Hukuku, Cenevre Konvansiyonu ve Türkiye
İGAM Academy Başkan Yardımcısı Prof. Dr. Kemal Kirişçi:
- Coğrafi kısıtlamaya rağmen Türkiye Avrupa dışından gelen mültecilere yönelik koruma görevini yerine getiriyor
- Türkiye, coğrafi kısıtlamayı kaldırmadan mültecilere bir takım hakları sağlayabilir, vatandaşlık kapısı açılabilir
- Türkiye coğrafi kısıtlama konusunda, uluslararası camia ile daha etkin daha yapıcı müzakere sürecine girebilir. Türkiye uluslararası platformda, sorumluluk paylaşımı talep edebilir.
İGAM Başkanı Metin Çorabatır:
- Mültecilik kavramı içinde geçiciliği barındırıyor. Önemli olan; mültecinin kaldığı ülkede, temel haklarının statü ile garanti altına alınmasıdır.
- Türkiye mültecilerle ilgili büyük fedakarlıkla önemli uygulamalar gerçekleştirdi. Ama mültecinin statüsünün olmaması, önemli bir problem olarak ortaya çıkıyor
- AB yönergesine göre, sonsuz bir geçici koruma olamaz.
- Geçici koruma yönetmeliği birçok değişikliklere uğradı ama artık yönetmeliğin kabul edilmesinden beri 6 yıl geçti. Suriye krizinin 10’uncu yılındayız. Dolayısıyla, bu yönetmelik üzerinde ciddi bir şekilde durulması gerekiyor.
Koç Üniversitesi Göç Araştırma Merkezi Direktörü Prof. Dr. Ahmet İçduygu
- Mültecilerin kendi mülkiyetleri dışında kurulan bölgelere gönderilmesi önemli bir sorun
- Mültecileri bulundukları ülkeden geri göndermenin üç koşulu var; güvenli geri dönüş, gönüllü olması ve sürdürülebilir olması
İGAM Academy Başkan Yardımcısı Prof. Dr. Kemal Kirişçi:
- 1990’lı yıllarda 15.3 milyon mülteci evlerine dönebilmişken, 2010’larda 3. 3 milyon mülteci evlerine dönebilmiş
Koç Üniversitesi Göç Araştırma Merkezi Direktörü Prof. Dr. Ahmet İçduygu
- 1951 Cenevre Sözleşmesiyle kurulan mülteci rejimi son 30 yılı törpülendi ancak bu temel belgenin ülkeler tarafından bir araya gelinip, düzeltileceğini beklemiyorum.
Dr. Yelda Devlet (Uluslararası Göç Örgütü (IOM))
- IOM, doğrudan sahada çalışıyor.
İGAM Academy Başkan Yardımcısı Prof. Dr. Kemal Kirişçi:
- Mültecilerin yüzde 85’ i kalkınmakta olan ülkelerde bulunuyor. Bu kalkınma sürecine mültecilerin katkıda bulunmalarına yönelik politikaların geliştirilmesi önem kazanıyor.
- Mültecilerin ‘kaynak emen’ değil, ‘kaynak yaratan’ olmaları için çalışmak gerek
İGAM Başkanı Metin Çorabatır:
- Üçüncü ülkeye yönelik yerleştirme bir çözüm değil, gönüllü geri dönüş için belli koşulların oluşması lazım ki bunun ne zaman oluşacağı belli değil, uluslararası toplum buna yönelmeli…
- Entegrasyon çok önemli ancak Türkiye’deki mültecilerin statüsü olmadığı zaman bu insanların her şeyden önce kendilerinin ve çocuklarının geleceğini planlama özgürlüğü yok.
Oturum 2- Türkiye’de Mültecilere Yönelik Yasal Düzenlemeler ve Geçici Koruma Yönetmeliği
GİGM Kurucu Genel Müdürü Atilla Toros:
- Uluslararası kamuoyunun Türkiye ile külfet paylaşımını ele alırken, mutlaka empati kurmaları gerektiğini düşünüyorum
Doç. Dr. Ayselin Yıldız (Yaşar Üniversitesi):
- Mültecilerle ilgili olarak; sosyal ve siyasal anlamda birlikte yaşama iradesini ortaya koyabilmiş değiliz.
- Türkiye’nin coğrafi kısıtlamayı kaldırmasının sonuçları konusunda endişelerim var.
- Türkiye’deki mülteciler, sürekli bir belirsizlik içindeler, geçici koruma sonlandırılırsa neye evrileceğiz diye endişe ediyorlar.
- Türkiye’de vatandaşlık verilen mülteciler ile ilgili kriterler ilan edilmediği için ortalarda şehir efsaneleri yaratılıyor ve daha çok, kökene göre vatandaşlık verildiğine ilişkin söylentiler dolaşıyor.
Doç. Dr. Başak Kale (ODTÜ):
- Geçici korumanın uzun vadede koruma alanında önemli bir gelişme sağlamayacağı düşünülerek, bu konuda yeni adımlar atılması gerekiyor.
Doç. Dr. Fulya Memişoğlu (Yıldız Teknik Üniversitesi):
- 2019 yılında en fazla Afganlar, Uluslararası Koruma’ya başvuruda bulundular
- Türkiye’deki Afganlılar, Suriyeliler yapılan yardımları düşünerek, kendilerinin ihmal edildiğini düşünüyorlar
Uluslararası Göç Politikaları Geliştirme Merkezi (ICMPD) Türkiye ve Batı Balkanlar Bölge Koordinatörü Tamer Kılıç:
- Mülteciler konusunda politika araçlarının çeşitlendirilmesi gerekiyor, büyük bir gruba tek bir politika uygulayamazsınız, bütün politika araçlarının eş zamanlı desteklenmesi gerekiyor
- Mali yardım sürdürülebilirliğin aracı değil
- Mültecilere yönelik korumanın sürdürülebilmesi için sadece Türkiye’nin değil, uluslararası toplumun da çaba göstermesi gerekiyor
- Coğrafi kısıtlamaya tartışabiliriz ama uluslararası koruma sistemini de tartışmak zorundayız
Oturum 3-Türkiye’de ‘Bir Arada Yaşamanın’ Çerçevesi; Sosyal Uyumun Neresindeyiz?
İGAM Academy Başkan Yardımcısı Prof. Dr. Kemal Kirişci
- Uluslararası anlaşmaların mültecilerle ilgili öngördüğü, mültecilerin; ülkelerine gönüllü dönüş, üçüncü ülkeye yerleştirme ve bulundukları ülkede sosyal ve ekonomik uyum sağlamalarına yönelik güvenli yöntemlerin giderek zedelendiğini görüyoruz.
- Uyum konusu karmaşık ve ulaşılması zor bir hedef
İGAM Academy Başkanı Prof. Dr. M. Murat Erdoğan:
- Mültecilere statü verilmesi önemli ancak daha da önemli olan toplumsal kabul süreci
- Toplumsal uyum, ülkenin kendi içindeki hazmetme kapasitesi ve çatışma alanlarıyla ilgili
Prof. Dr. Ayhan Kaya (Bilgi Üniversitesi)
- Radikalleşme denilen konu problemli gibi aktarılsa da, bunun ideolojik bir müdahale ve statükoyu koruma odaklı olduğunu düşünüyorum
- Radikalleşme aslında köklere dönme şeklinde etimolojik bir anlam ifade ediyor
- Radikalizm eleştireldir, statükoyu eleştirir, extremism ise bağnazdır
Dr. Nihal Eminoğlu (Çanakkale Üniversitesi):
- Göç yönetiminde, konunun en mağdurlarından biri yerel yönetimler
- Mülteciler, Türkiye’nin her tarafına dağılmış durumda, o yüzden mültecileri sınır illerine yolama, mümkün olmayacağı gibi hak odaklı baktığımızda, doğru da olmayacağı aşikar
- 81 il birbirinden farklı, ilçeler birbirinden farklı, o yüzden uyum politikalarında genel bir çatı öngörülmeli ama mikro düzeyde uyum politikaları geliştirilmeli
- Yerel yönetimlerin mültecilerle ilgili en temel sorunu bütçe
Doç. Dr. M. Gökay Özerim (Yaşar Üniversitesi):
- Her grubun kendine özgü hassasiyetleri var ve bu hassasiyet kapsamında sosyal uyum dediğimiz sürecin ilerlemesi veya ilerlememesi gerçeği ile karşılaşıyoruz
- Genç mültecilerin Türkiye’deki yaşamlarında ‘gençlik’ algısını araştırdığımızda, sorumluluk; en fazla öne çıkan kavramlardan biri olarak karşımıza çıkıyor. En önemli sorumluluk ise ailelerle ilgili…
- Mülteci gençlerin merkezlerinde, sorumluluk ve mücadele kavramları öne çıkıyor
Dr. K. Onur Unutulmaz (Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi)
- Spor, önemli bir’ toplumsal işlev’ özelliğine sahip
- Spor, hem çok önemli bir toplumsal kurum, hem de önemli bir mücadele alanıdır
- Sporun, azınlıklar ve göçmenler için asimilasyona bir silah olarak kullanıldığını görüyoruz
- Entegrasyon açısından sporun çok önemli işlevleri var
- Spor kendiliğinden entegre edici bir olgu değil, belli durumlarda spor; var olan önyargıların daha şiddetlenmesine de yol açabilir. Dolayısıyla sporun uyum için kullanılmasında çok dikkatli davranılması gerekiyor
- Sporun konumlandırılması çok önemli
İGAM Academy Başkanı Prof. Dr. M. Murat Erdoğan:
- Uyum yerelde başlıyor, Merkezi Hükümetin yerel yönetimlere mülteciler için kaynak aktarması lazım
- Uyum konusunda, yeni bir döneme doğru açılmalıyız
- Kimlik ve çeşitlilik güzeldir, önemli olan kimliklerin bir arada yaşamalarını sağlayabilecek mekanizmalar oluşturmaktır
Oturumları izlemek için buraya tıklayabilirsiniz.
