Temel Bulgular:
2025 Haziran tarihli UNHCR anketine göre, Suriyeli mülteciler güçlü bir şekilde geri dönme niyetini ifade etmeye devam ediyor, ancak Suriye içindeki koşullar sürdürülebilir dönüşün önündeki en büyük engel olmaya devam ediyor.
-
Dönme Umudu: Mültecilerin %80’den fazlası bir gün Suriye’ye geri dönme umudunu dile getiriyor. Bu oran önceki anketlerle değişmedi.
-
Dönüş Niyetleri: Suriyeli mülteci hanelerinin %18’i önümüzdeki 12 ay içinde Suriye’ye dönmeyi planladığını belirtiyor. Bu oran Ocak 2025’te %27 idi. Öte yandan Aralık 2024’ten bu yana 860.000’den fazla Suriyeli Suriye’ye geçti.
-
Aile ve Köken Yeri: Önümüzdeki 12 ay içinde dönmeyi planlayanların %85’i kendi köken bölgelerine dönmeyi, %93’ü ise tüm aile üyeleriyle birlikte dönmeyi hedefliyor.
-
Motivasyonlar: Mülteciler için en güçlü geri dönüş sebepleri; güvenlikteki iyileşmeler, ulusal kimlik (“Suriye benim vatanım”), aile birleşimi ve ev sahibi ülkelerdeki ekonomik baskılar.
-
Engeller: Güvenlik endişeleri, yetersiz konut, sınırlı iş ve geçim kaynakları, yetersiz maddi imkânlar ve temel hizmetlere erişim eksikliği en sık dile getirilen engeller arasında.
-
Mülkiyet Riskleri: Hanelerin %40’ı Suriye’de mülkiyete sahip olduğunu bildiriyor; ancak bunların %87’si evlerinin yıkıldığını veya ciddi hasar gördüğünü, %58’i ise tam mülkiyet belgelerinden yoksun olduğunu belirtiyor.
-
Ekonomik Kırılganlık: Hanehalkının ana gelir sağlayıcılarının yüksek istihdam oranlarına rağmen, her dört haneden üçü temel ihtiyaçlarını karşılamakta zorlanıyor ve hanelerin yarısından fazlası insani yardıma bağımlı. Bu durum, ev sahibi ülkelerdeki kırılgan koşulları gözler önüne seriyor.
-
Karar Alma: Geri dönmeyi planlayan mültecilerin yaklaşık %60’ı, nihai karar vermeden önce Suriye’ye bir “ön ziyaret” yapmayı gerekli görüyor.
Esad Sonrası Dönem: Suriyeli Mülteciler İçin Yeni Umutlar ve Belirsizlikler
8 Aralık 2024’te Esad hükümetinin düşüşü, Suriye’nin siyasi ve insani seyrinde önemli bir dönüm noktası oldu. Bu gelişme, dünyanın en büyük yerinden edilme krizlerinden birinin – milyonlarca ülke içinde yerinden edilmiş Suriyeli de dâhil olmak üzere – sona erdirilmesi için bir fırsat sundu. 31 Ağustos 2025 itibarıyla Türkiye, Lübnan, Ürdün, Irak ve Mısır’da yaşayan 4,7 milyon Suriyeli mülteci için Suriye’deki siyasi geçiş, evlerine dönme umudunu beraberinde getirirken, aynı zamanda sürecin nasıl gelişeceğine dair belirsizlikleri de gündeme getirdi.
Bu hızla değişen bağlamda mültecilerin bakış açılarını anlamak amacıyla UNHCR ve Dünya Bankası, mültecilerin geri dönüş niyetleri, motivasyonları ve karşılaştıkları engellere ilişkin güncel ve ilgili veriler üretmek; politika, programlama ve yatırım kararlarını bilgilendirmek için ortak bir girişim başlattı.
Suriyeli mülteciler farklı kişisel geçmişlere, Suriye’deki deneyimlere ve göç sürecinde edindikleri koşullara bağlı olarak çeşitlilik gösteren bir nüfustur. Geri dönme kararı oldukça kişisel ve sürekli değişken bir karardır; sosyal, ekonomik ve güvenlik faktörlerinin karmaşık birleşiminden ve özellikle Suriye’deki gelişmelerden etkilenmektedir.
UNHCR, mültecilerin geri dönüşle ilgili bilinçli seçimler yapmalarını desteklemekte ve bu süreci onların sesleri ile bireysel koşullarına göre şekillendirmektedir. Mültecilerin niyetleri doğrultusunda hareket eden UNHCR, gönüllü olarak dönenlere yönelik desteğini artırmış, hem ev sahibi ülkelerde hem de Suriye’ye varışta nakit yardım da dâhil olmak üzere çeşitli destekler sağlamıştır.
.jpg)
BM Mülteciler Yüksek Komiserliği (BMMYK) Tarafından Kayıtlı Suriyeli Mülteci Nüfusu (31 Aralık 2024 – 31 Ağustos 2025)
2024 sonundan 2025 Ağustos’una kadar komşu ülkelerde kayıtlı Suriyeli mülteci sayısında dikkat çekici düşüşler gözlemlenmiştir:
-
Lübnan: 1,478,141’den 1,302,455’e geriledi.
-
Ürdün: 611,473’ten 462,282’ye düştü.
-
Mısır: 147,797’den 124,968’e indi.
-
Irak: 303,611’den 302,710’a küçük bir düşüş yaşandı.
Bu veriler, Aralık 2024’te Esad yönetiminin düşüşünden sonra artan gönüllü geri dönüşlerle birlikte, bölgedeki kayıtlı Suriyeli mülteci nüfusunun azaldığını göstermektedir.
2025 ERPIS bulgularına göre, Suriyeli mültecilerin geri dönüş niyetleri ve umutları şu şekilde öne çıkıyor:
-
Önümüzdeki 12 ay içinde dönmeyi planlayanlar: Katılımcıların %18’i Suriye’ye dönmeyi düşündüğünü belirtiyor.
-
Bir gün dönmeyi umut edenler: Katılımcıların %75’i uzun vadede Suriye’ye dönmeyi umut ediyor.
-
Beş yıl içinde dönmeyi umut edenler: %83’ü bu süre zarfında geri dönme isteğini dile getiriyor.
-
Genel umut: Katılımcıların %80’i, ya yakın zamanda ya da uzun vadede bir gün Suriye’ye dönmeyi arzuluyor.
