UNHCR Orta Doğu Acil Durum Raporu: İran'dan Türkiye'ye 462.000 Geçiş Oldu

 

Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği (UNHCR), Eylül 2026 itibarıyla Orta Doğu bölgesindeki insani krizin boyutlarını ve göç hareketliliklerini inceleyen "Orta Doğu Acil Durum Güncellemesi" raporunu yayımladı. Rapor, özellikle Şubat 2026 sonlarında tırmanan bölgesel çatışmaların Türkiye, Suriye, İran ve Lübnan gibi bölge ülkeleri üzerindeki derin etkilerini gözler önüne seriyor.

Raporda en çok dikkat çeken verilerin başında ise Türkiye ve İran sınırındaki hareketlilik, Lübnan'dan Suriye'ye yönelik kitlesel tersine göç ve Afgan mültecilerin karşılaştığı koruma krizleri geliyor.

 

Türkiye: İran'dan 462.000 Geçiş Gerçekleşti

 

Raporun Türkiye'ye ayrılan bölümünde, sınır hareketliliğine dair çarpıcı veriler paylaşıldı. UNHCR verilerine göre, krizin başlangıcı olan Şubat sonundan 18 Haziran'a kadar olan süreçte İran'dan Türkiye'ye 462.000 geçiş oldu. Aynı dönemde Türkiye'den İran'a ise yaklaşık 400.000 geçiş yaşandı.

 

• Göçün Karakteristiği: Sınır geçişleri büyük ölçüde kriz öncesi seviyelere dönmüş durumda ve bu hareketliliğin kitlesel bir sığınma akınından ziyade; günlük ticari geçişler, aile ziyaretleri ve kriz ortamından kaynaklı "önlem amaçlı" seyahatleri barındırdığı belirtiliyor. Geçişlerin büyük kısmı vize muafiyeti rejimi kapsamında gerçekleşiyor.

• Sınır Kapıları ve Hazırlık: Kapıköy (Van), Gürbulak (Ağrı) ve Esendere (Hakkari) sınır kapılarında geçişlerin kesintisiz sürdüğü raporlanıyor. UNHCR, olası kitlesel hareketliliklere karşı Göç İdaresi Başkanlığı'nın (PMM) koordinasyonunda ulusal acil durum planlama süreçlerini destekliyor ve Van ile Ankara'da kurumlar arası koordinasyon toplantılarını sürdürüyor.

Suriye: Lübnan'dan 1.2 Milyonu Aşkın İnsan Suriye'ye Geçti

 

Bölgedeki çatışmaların bir diğer büyük yansıması Suriye sınırlarında görülüyor. Çatışmalar, çok sayıda Suriyeliyi olumsuz ve güvensiz koşullar altında ülkelerine dönmeye zorluyor.

 

• Geçiş Verileri: 2 Mart'tan bu yana Lübnan'dan Suriye'ye 927.352 Suriyeli ve 273.144 Lübnanlı olmak üzere toplam 1.200.496 kişi geçiş yaptı.

• Dönüş Niyeti ve İhtiyaçlar: Suriye'ye geçenlerin 197.521'i kalıcı olarak yerleşme niyetinde olduğunu belirtirken, birçoğu ekonomik nedenlerle veya Lübnan'daki durumun belirsizliği yüzünden geçici süreyle Suriye'ye döndüğünü ifade ediyor. Geri dönenlerin temel ihtiyaçları arasında %83 ile barınma, %77 ile gıda ve %47 ile sağlık hizmetleri öne çıkıyor.

• Hedef Bölgeler: Geçiş yapanların en çok yöneldiği bölgeler Kırsal Şam (%23), Halep (%15) ve Humus (%15) olarak kaydedildi.

İran: 1.65 Milyon İç Göç ve Afgan Mülteciler İçin Kötüleşen Koşullar

 

İran, bölgedeki krizden hem kendi iç dinamikleriyle hem de ev sahipliği yaptığı mülteci nüfusuyla derinden etkileniyor.

 

• İç Göç: Kriz nedeniyle İran içinde 1.65 milyon insan geçici olarak yer değiştirmek zorunda kaldı.

• Afgan Mültecilerin Durumu: İran, alt bölgedeki en büyük mülteci nüfusuna ev sahipliği yapmaya devam ediyor. Ancak krizin başından bu yana 383.600 Afgan mülteci İran'dan Afganistan'a döndü. Bu dönüşlerin %82'sini sınır dışı edilmeler oluşturuyor.

• Koruma Riskleri: Ağustos ayında UNHCR yardım hatlarına gelen çağrılar %69 artış gösterdi. Afgan mülteciler, belge yenileme zorlukları, sağlık sigortası (UPHI) maliyetlerini karşılayamama, işsizlik ve sınır dışı edilme korkusu gibi akut sorunlarla mücadele ediyor.

Bölgenin Geri Kalanında İnsani Tablo ve Finansman Krizi

 

• Lübnan: Ülke içinde 334.353 kişi yerinden edilmiş durumda. Güvenlik sorunları ve temel hizmetlere erişim eksikliği, kalıcı geri dönüşleri engellemeye devam ediyor.

• Afganistan ve Pakistan: Krizin başından beri Pakistan ve İran'dan Afganistan'a dönenlerin toplam sayısı 905.200'e ulaştı. Pakistan'ın Yasadışı Yabancıları Geri Gönderme Planı (IFRP) kapsamında tutuklama ve sınır dışı uygulamaları devam ediyor.

• Kritik Fon Açığı: Bölgedeki insani kriz büyürken UNHCR, uluslararası toplumu ciddi finansman açıkları konusunda uyarıyor. İran operasyonu için gerekli fonun yalnızca %18'i, Lübnan'ın %24'ü, Afganistan'ın %28'i ve Türkiye operasyonunun ise ancak %45'i finanse edilebilmiş durumda. Ek kaynak sağlanmaması halinde insani yardım kapasitelerinin çökebileceği belirtiliyor.
  
  Raporun orjinali için : https://data.unhcr.org/en/documents/details/124017?utm_source=Klaviyo&utm_medium=email&_kx=ZpzMzGR6QHQTxa2_4-HpE96KIsarZV1SFNwFd97pPAI.TxZE4w

•