02.10.2026
İGAM RAPORU
İltica ve Göç Araştırmaları Merkezi
No: 264 | 02.10.2026
Bu rapor, 1-2 Ekim 2026 tarihi itibarıyla öne çıkan güncel gelişmeleri kapsamaktadır. Haberler; Suriye'nin uluslararası normalleşmesi ve savunma, Suriye'de gönüllü geri dönüş ve diaspora diplomasisi, Suriye-İsrail gerilimi, Suriye'de ekonomi ve sanayi, Türkiye'den dezenformasyon açıklaması ile Avrupa'da göç ve geri gönderme politikaları başlıkları altında kategorik olarak aşağıda özetlenmektedir.
SURİYE'NİN ULUSLARARASI NORMALLEŞMESİ VE SAVUNMA
ABD, Suriye'yi Savunma Ticareti Kısıtlamaları Listesinden Çıkardı
ABD Dışişleri Bakanlığı, Suriye'ye yönelik savunma ihracatı kısıtlamalarını kaldırarak ticaretin artık vaka bazında değerlendirileceğini duyurdu. Bakanlık, Uluslararası Silah Ticareti Tüzüğü'nde (ITAR) yapılan değişiklikle Suriye'nin, savunma malzemeleri ve hizmetlerinin ihracat ve ithalatına ilişkin lisansların reddedildiği ülkeler listesinden çıkarıldığını bildirdi. Federal Sicil'de yayımlanan nihai düzenlemede, değişikliğin Dışişleri Bakanı'nın 19 Ağustos 2026'da aldığı yeni savunma ticareti politikası kararı doğrultusunda yapıldığı belirtildi; yeni politika kapsamında Suriye'ye yönelik savunma malzemesi ve hizmet transferi başvurularının kapsamlı ret politikası yerine her vaka bazında incelenerek lisanslandırılacağı kaydedildi. Statü değişikliğinin, teröre destek kararının iptali dahil gerekli yasal şartların yerine getirilmesinin ardından gerçekleştiği, ABD'nin Suriye'ye yönelik ilk savunma ticaret kısıtlamasını 29 Aralık 1979'da yürürlüğe koyduğu belirtildi.
Kaynak: Anadolu Ajansı – 02.10.2026
https://www.aa.com.tr/tr/dunya/abd-suriyeyi-savunma-ticareti-kisitlamalari-listesinden-cikardi/4075590
Japonya ve Avusturya ile Konsolosluk ve Diaspora Temasları
Suriye Dışişleri ve Gurbetçiler Bakanlığı, Avrupa ülkeleriyle konsolosluk ve diaspora temaslarını sürdürdü. Bakanlık Konsolosluk İşleri Dairesi Müdürü Muhammed Yakup El-Ömer, Avusturya'nın Şam Büyükelçiliği Geçici Maslahatgüzarı Büyükelçi Christoph Weidinger ile bir araya gelerek iki ülke arasındaki konsolosluk ilişkilerinin geliştirilmesi yollarını ve başta Avusturya'daki Suriyeli mültecilerin durumu olmak üzere ortak ilgi alanına giren konuları ele aldı.
Kaynak: SANA – 02.10.2026
https://sana.sy/tr/politics/2326290/
SURİYE'DE GÖNÜLLÜ GERİ DÖNÜŞ VE DİASPORA DİPLOMASİSİ
Suriye'de Gönüllü Geri Dönüşler Sürüyor: 212 Aile Kamplardan Evlerine Döndü
Suriye'nin kuzeyindeki kamplardan İdlib, Hama, Humus, Halep ve Haseke kırsallarındaki köy ve kasabalara dönecek 212 aileyi taşıyan yeni bir gönüllü geri dönüş konvoyu yola çıktı. İdlib Valiliği, Sosyal İşler ve Çalışma Müdürlüğü, UNHCR, Mezn Organizasyonu, Suriye Arap Kızılayı ile Acil Durum ve Afet Yönetimi Müdürlüğü işbirliğiyle düzenlenen konvoyun, 2026 için "sıfır çadır" hedefiyle çıkarılan 59 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'ne dayandığı belirtildi. İdlib Valiliği Kuzey Dairesi Müdürü Muhammed Bakir, kayıt işlemlerinin sürdüğünü ve gelecek hafta hareket etmeye hazır dört konvoy bulunduğunu belirterek, kurtuluşun başlangıcından bu yana evlerine dönenlerin sayısının yaklaşık 170 bin aileye ulaştığını ifade etti. UNHCR Halep ve İdlib Kamp Sektörü Sorumlusu Menaf Hamam ise desteğin ulaşım araçları, gıda yardımı ve dönen ailelerin diğer illerdeki UNHCR ofisleriyle koordine edilerek mevcut hizmet ve programlardan yararlandırılmasını kapsadığını kaydetti.
Dönenlerden Hama kırsalındaki Kastun köyünden Abdülkerim Hasan El-Uleyvi, 2013'ten bu yana hizmet eksikliği içinde kamplarda geçirdiği yılların acısının dönüşle sona erdiğini söyledi. Hama kırsalından Fatıma El-Mustafa 14 yıllık yerinden edilmenin ardından kasabasına dönmenin sevincini yaşadığını, Humus kırsalından Talat Harb ise 11 yılı aşkın sürenin ardından ülkesine dönebilmekten duyduğu mutluluğu dile getirdi. 27 Eylül'de de İdlib ve Halep kamplarından 263 ailenin yola çıktığı hatırlatıldı.
Kaynak: SANA – 02.10.2026
https://sana.sy/tr/syria/2326176/
Suriye ve Norveç, Suriye Diasporasına Yönelik İşbirliğini Görüştü
Suriye Dışişleri ve Gurbetçiler Bakanlığı Gurbetçi ve Mülteci İşleri Dairesi Müdürü Nahla Osman, Norveç Göç Müdürlüğü (UDI) Genel Müdürü Snorre Sæther ile Oslo'da bir araya geldi. Görüşmede Norveç göç sisteminin çalışma çerçevesi ve uygulama mekanizmaları ele alınırken, taraflar Norveç'te yaşayan Suriye diasporasının durumunu ve Suriyelilerin çıkarlarına hizmet edecek şekilde işbirliği ile koordinasyonun güçlendirilmesi yollarını değerlendirdi.
Kaynak: SANA – 02.10.2026
https://sana.sy/tr/politics/2326287/
SURİYE-İSRAİL GERİLİMİ
İsrail Askerleri Kuneytra ile Dera Kırsalında 10 Köye Zırhlı Araçlarla Baskın Düzenledi
Suriye'nin güneyinde İsrail ordusuna ait 12 araç ve 2 tanktan oluşan askeri birlik, Kuneytra ile Dera illerinin kırsalında 10 köye baskın gerçekleştirdi. Suriye devlet televizyonu El-İhbariyye'nin haberine göre İsrail güçleri, Kuneytra kırsalındaki Cıbata el-Haşab beldesine girdi, bir eve baskın düzenleyerek içindeki eşyaları tahrip etti. Yerel kaynaklara göre birlik, Ebu Geytar kapısından giriş yaptıktan sonra yaklaşık 10 köyde baskın gerçekleştirerek Yermuk Havzası'na ilerledi, ardından Dera'nın batı kırsalındaki Cezire Askeri Üssü yönüne çekildi. Cumhurbaşkanı Ahmed Şara'nın 23 Eylül'deki BM konuşmasında İsrail'in Suriye'ye yaklaşık 500 hava ve topçu saldırısı, 1200'den fazla sızma ve yaklaşık 300 tutuklama gerçekleştirerek ülkenin istikrarını tehdit ettiğini vurguladığı hatırlatıldı.
Kaynak: Anadolu Ajansı – 02.10.2026
https://www.aa.com.tr/tr/dunya/israil-askerleri-kuneytra-ile-dera-kirsalinda-10-koye-zirhli-araclarla-baskin-duzenledi/4075259
SURİYE'DE EKONOMİ VE SANAYİ
Suriye, Sanayi Kümeleri Modeliyle Yerli Üretimin Rekabet Gücünü Artırmayı Hedefliyor
Suriye Ekonomi ve Sanayi Bakanlığı, işletmeler arasında üretimde bütünleşme sağlayan, ortak hizmet ve altyapı sunan sanayi kümeleri modeliyle yerli üretimi geliştirmeyi ve rekabet gücünü artırmayı hedefliyor; römork ve yarı römork üretimi bu yaklaşımın ilk somut örneği olarak öne çıkıyor. Ekonomi uzmanı Süleyman Şaban, sistemin sanayi işletmelerini yalnızca aynı bölgede bir araya getirmekten birbiriyle bağlantılı bir üretim sistemi kurmaya geçiş anlamına geldiğini, uzmanlaşmış ve birbirini tamamlayan işletmeleri, tedarikçileri, hizmet sağlayıcılarını ve araştırma-akreditasyon kuruluşlarını kapsadığını belirtti. Şaban, modelin başarısı için fiilen faaliyet gösteren değer zincirleri, bir koordinasyon biriminin oluşturulması, özel sektörün etkin katılımı, eğitim-finansman sağlanması ve sanayinin üniversiteler ile araştırma merkezleriyle ilişkilendirilmesi gerektiğini vurguladı.
Modelin özellikle küçük ve orta ölçekli işletmelerin ölçek sınırlamalarını aşmalarına, ekipman ve uzmanlıktan ortaklaşa yararlanmalarına, toplu alımla girdi maliyetlerini düşürmelerine ve kapasitelerini birleştirerek dış pazarlara ulaşmalarına yardımcı olabileceğini belirten Şaban, Bakanlığın 24 Eylül'de römork üretimini düzenleyen bir genelge yayımladığını aktardı. Sanayi kümeleri modelini benimseyen öncü ülkeler arasında Çin, ABD ve Almanya'nın öne çıktığı; Dünya Fikri Mülkiyet Örgütü'nün 2025 Küresel İnovasyon Endeksi'ne göre bu üç ülkenin dünyanın en iyi 100 inovasyon kümesi listesinde toplam 53 kümeye sahip olduğu belirtildi.
Kaynak: SANA – 02.10.2026
https://sana.sy/tr/economy/2325986/
TÜRKİYE: DEZENFORMASYON AÇIKLAMASI
DMM, "Suriye Yetkilileriyle Hizbullah Yöneticilerinin Türkiye'de Bir Araya Geldiği" İddiasını Yalanladı
Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı Dezenformasyonla Mücadele Merkezi (DMM), bazı uluslararası medya ve sosyal medya mecralarında yer alan "Suriye hükümeti yetkilileriyle Hizbullah yöneticilerinin MİT ev sahipliğinde Türkiye'de bir araya geldiği" yönündeki iddiaların tamamen asılsız olduğunu bildirdi. DMM açıklamasında, paylaşımlardaki tarih, mekan, içerik ve temaslara ilişkin iddiaların hiçbir gerçekliği yansıtmadığı, tamamen kurgusal ve spekülatif nitelikte olduğu belirtilerek kamuoyunun yalnızca resmi makamlarca yapılan açıklamaları dikkate alması istendi.
Kaynak: Anadolu Ajansı – 02.10.2026
https://www.aa.com.tr/tr/gundem/dmm-suriye-hukumeti-yetkilileriyle-hizbullah-yoneticilerinin-turkiyede-bir-araya-geldigi-iddiasini-yalanladi/4075338
AVRUPA'DA GÖÇ VE GERİ GÖNDERME POLİTİKALARI
AB Konseyi, Daha Etkin Geri Göndermeyi Sağlayacak Yeni Kuralları Onayladı
AB Konseyi, 1 Ekim'de, AB'de yasal kalma hakkı bulunmayanların daha etkin biçimde geri gönderilmesini sağlayacak yeni kurallara nihai onayı verdi; Birlik genelinde sınır dışı işlemlerini hızlandırmayı amaçlayan AB Geri Gönderme Tüzüğü'nün önümüzdeki haftalarda yürürlüğe girmesi bekleniyor. Dış sınırların güçlendirilmesi, gözetimin genişletilmesi ve geri göndermelerin hızlandırılmasını öngören beş maddelik plan; menşe ve transit ülkelerle ortaklıkların güçlendirilmesi, Frontex'in yetki ve kapasitesinin artırılması, sosyal medya izleme ve erken uyarı sistemlerinin geliştirilmesi, kaçakçılık ağları ve mali akışların hedef alınması ile geri gönderme ve geri kabul işbirliğinin hızlandırılmasını kapsıyor. AB İçişleri ve Göç Komiseri Magnus Brunner, "Avrupa'nın sağlam, adil ve uyarlanabilir bir sisteme ihtiyacı var" derken; Komisyon Başkanı von der Leyen'in gençlere fırsat sunmayı amaçlayan "Akdeniz Gençlik Beceri ve İstihdam Girişimi"ni açıkladığı belirtildi.
İrlanda Adalet, İçişleri ve Göç Bakanı Jim O'Callaghan, AB'den ayrılması emredilen her üç kişiden yaklaşık ikisinin fiilen ayrılmadığını, yeni kuralların üye devletlerin hızlı geri göndermeleri etkin biçimde uygulamasına yardımcı olacağını belirtti. Tüzüğün resmi gazetede yayımlanmasının ardından yürürlüğe gireceği; geri gönderme merkezlerine ilişkin bazı hükümlerin derhal, hazırlık gerektiren diğer hükümlerin ise yürürlükten bir yıl sonra uygulanacağı kaydedildi. Belgesiz Göçmenler Platformu (PICUM) savunuculuk görevlisi Chiara Catelli ise tüzüğün gözetimi genişleteceğini, belgesiz kişilere yönelik eylemleri teşvik edeceğini ve kişilerin tanımadıkları ülkelere transferine izin vereceğini belirterek "Bu tüzük nihayetinde daha az değil, daha fazla düzensizlik yaratacak" uyarısında bulundu.
Kaynak: InfoMigrants – 01.10.2026
https://www.infomigrants.net/en/post/74004/eu-council-greenlights-new-rules-enabling-more-effective-returns
AB Ülkeleri 2027 İçin Afrika'da İlk Geri Gönderme Merkezini Planlıyor
Yunanistan, Almanya, Avusturya, Danimarka ve Hollanda'dan oluşan "beşli grup", AB dışında geri gönderme merkezleri kurma planlarında ilerliyor; bir Afrika ülkesinin partner olarak seçildiği, ancak isminin henüz açıklanmadığı belirtildi. Yunanistan Göç Bakanı Thanos Plevris, ANT1 televizyonuna verdiği röportajda, "geri gönderme merkezleri" olarak adlandırılan bu yapılardan ilkinin 2027'nin ikinci yarısında (Yunanistan'ın AB Konseyi dönem başkanlığına denk gelecek şekilde) faaliyete geçmesinin planlandığını söyledi. Plevris, bunların kapalı gözaltı merkezleri olmadığını, iltica başvurusu reddedilenlerin asıl menşe ülkelerine nihai dönüşleri organize edilirken kalacakları "açık tesisler" olacağını belirtti. Transfer edilen kişilerin sorumluluğunun insan hakları davalarını önlemek için partner Afrika ülkesine devredilmeyeceği, beş AB üyesinde kalacağı ve projenin tamamen bu ülkelerce finanse edileceği; UNHCR veya IOM gibi kuruluşların operasyonları izlemesinin planlandığı kaydedildi.
Haberde, benzer modellerin geçmişteki başarısızlıklarına dikkat çekildi: İngiltere'nin 2022-2024 arasındaki "Ruanda Modeli" Yüksek Mahkeme tarafından hukuka aykırı bulunarak iptal edilmiş, 715 milyon sterlin harcanmasına rağmen yalnızca dört kişi gönüllü olarak Ruanda'ya yerleşmişti. İtalya'nın 2024'ten beri yürürlükteki Arnavutluk modelinde mahkemeler ilk transferleri durdurmuş, kamplardan biri yalnızca kesin ret almış erkekler için sınır dışı merkezine dönüştürülmüştü; Mart 2025'ten bu yana yalnızca 500 kişinin gönderildiği, 2028'e kadar maliyetin 670 milyon avroyu aşacağı belirtildi. Danimarka'nın 2021-2023 arasındaki Ruanda girişiminin de hukuki ve lojistik nedenlerle askıya alındığı aktarıldı.
Kaynak: InfoMigrants / DW – 02.10.2026
https://www.infomigrants.net/en/post/74005/eu-states-plan-first-deportation-center-in-africa-for-2027
İngiltere-Fransa "Birini Al, Birini Ver" Anlaşması İptal Edildi
Manş'ı geçen bazı göçmenlerin Fransa'ya iade edildiği, karşılığında yasal başvuru hakkı olan eşit sayıda kişinin İngiltere'ye alındığı "birini al, birini ver" (one in, one out) pilot programı, 1 Ekim'de süresi dolarken yenilenmeyerek sona erdirildi. İngiltere İçişleri Bakanlığı sözcüsü, pilotun yeni vakaları işlemeyi bıraktığını, ancak önümüzdeki haftalarda uçuşların süreceğini ve kalma hakkı olmayan küçük tekne göçmenlerinin geri gönderilmesinin hızlandırılacağını belirtti. İçişleri Bakanı Shabana Mahmood'un, anlaşmanın Fransa'ya geri gönderilen kişi başına yaklaşık 56 bin sterline mal olduğunu tahmin ettiği; programın gözaltı alanı gibi kısıtlamalar nedeniyle daha büyük sayılara ölçeklenmekte zorlandığını belirttiği aktarıldı.
Anlaşmanın, İngiltere'nin 2026-2029 arasında Fransa'ya 662 milyon sterlin sağlayacağı üç yıllık bir anlaşmanın parçası olduğu; bunun yaklaşık 501 milyon sterlininin kuzey Fransa'daki kontrollerin güçlendirilmesine ayrıldığı belirtildi. Aynı hafta İçişleri Bakanı'nın İngiltere'ye yeni güvenli ve yasal yollar açılacağını, Birleşik Krallık Yeniden Yerleştirme Programı'nın (UKRS) yeniden açıldığını ve başvuruların yaklaşık dörtte birinin savaş ve zulümden kaçan Afgan kadın ve kız çocukları ile Filistinli mültecilere ayrılacağını duyurduğu kaydedildi. 1 Ocak-27 Eylül arasında 19.135 kişinin Manş'ı küçük tekneyle geçtiği (geçen yıla göre yaklaşık yüzde 42 düşüş); salı günü aşırı kalabalık bir teknenin zorda kalması sonucu kuzey Fransa açıklarında bir çocuk ve iki kadının ezilerek hayatını kaybettiği bildirildi.
Kaynak: InfoMigrants – 02.10.2026
https://www.infomigrants.net/en/post/74009/uk-and-france-oneinoneout-deal-canceled
Ceuta: Hükümet Tahliye, Transfer ve Geri Göndermeleri Hızlandırıyor
İspanyol makamları, temmuzdaki kitlesel varışların ardından Ceuta'daki durumu yönetmekte zorlanmaya devam ediyor; son iki haftada polis, plajlardaki derme çatma kampları boşaltarak hak sahibi kişileri geçici barınaklara aktarmaya çalıştı. Benítez plajındaki yerleşimden yüzlerce göçmenin Tarajal depolarındaki Geçici Yabancı Bakım Merkezi'ne nakledildiği, gerekçe olarak plajın bir su arıtma tesisine yakınlığı ve sonbahar yağışları öncesi güvenlik kaygılarının gösterildiği belirtildi. Bölgesel Politika Bakanı Ángel Víctor Torres'in 29 Eylül verilerine göre, bölge çocuk koruma sisteminde 2.493 reşit olmayan bulunuyor (önceki haftaya göre 172 fazla), 213 çocuk anakaraya nakledildi, yetişkinler için triyaj 3.220'ye ulaştı ve 8.243 kişi geri döndü (7.794'ü gönüllü, 449'u sınır dışı).
Sokakta yatmaya devam eden Faslı gençlerin İspanya'dan reşit olmayanların korunmasını talep ederek protesto düzenlediği; yaklaşık yüz refakatsiz Faslı çocuğun Trampolín plajında bir çocuk merkezine nakledilmeyi istediği aktarıldı. Ceuta'nın AB göç politikaları ve Başbakan Sánchez'in liderliği için bir test alanı olmayı sürdürdüğü; muhafazakâr Halk Partisi ve aşırı sağcı Vox'un göçü "istikrarsızlaştırıcı" olarak çerçevelediği belirtildi. Sánchez'in 23 Eylül'deki BM konuşmasında "göçmenleri düşman gibi görmenin kolaycı yol olduğunu, ama İspanya'nın bunu yapmayacağını" söylediği; İçişleri Bakanı Grande-Marlaska'nın Avrupa Komisyonu'ndan iltica ve geri gönderme prosedürlerini hızlandıracak mevzuat talep ettiği, Ceuta ve Melilla için 114,7 milyon avro acil fon açıkladığı kaydedildi. Reuters'a göre bir İspanyol kararname taslağının, temmuzda gelen 10 binden fazla göçmen için başvuru ve sınır dışı işlemlerini hızlandırmayı öngördüğü belirtildi.
Kaynak: InfoMigrants – 02.10.2026
https://www.infomigrants.net/en/post/73996/ceuta-government-accelerates-clearances-transfers-and-returns
İGAM, iltica ve göç alanındaki güncel gelişmeleri takip ederek kamuoyunu bilgilendirmeye devam etmektedir.
