23.09.2026
BM Genel Sekreteri Guterres’ten Veda Konuşması: “Dünyadaki Çatlaklar Kanyonlara Dönüştü”
Birleşmiş Milletler (BM) 81. Genel Kurulu görüşmeleri, dünya liderlerinin katılımıyla New York’ta başladı. Görev süresinin sonuna yaklaşan BM Genel Sekreteri Antonio Guterres, Genel Kurul'a son kez hitap ederek küresel fay hatlarının derinleştiği uyarısında bulunurken; Genel Kurul Başkanı Khalilur Rahman, BM'ye duyulan güvenin ancak alınan kararların sonuç vermesiyle tesis edilebileceğini vurguladı. BM Genel Sekreteri Antonio Guterres, konuşmasına uluslararası sistemin krizine işaret ederek, "Dünyamızdaki fay hatları genişliyor. Çatlaklar kanyonlara dönüştü." sözleriyle başladı. Son 10 yılda dünya genelindeki savaşların yıkıcı boyutlara ulaştığını belirten Guterres; sivillerin hedef alındığını, insan haklarının çiğnendiğini, açlığın bir savaş silahı olarak kullanıldığını ve uluslararası hukukun açıkça ihlal edildiğini ifade etti.
"Gazze'deki Yıkımın Eşi Benzeri Yok"
Küresel krizlerin ortasında Orta Doğu'daki duruma özel vurgu yapan Genel Sekreter, bölgede çatışmaların kontrolden çıktığını ve "sözde ateşkeslerin" sivillerin bedel ödemeye devam ettiği geçici adımlardan öteye gidemediğini belirtti. İsrail'in 7 Ekim 2023 sonrası Gazze'ye yönelik saldırılarına değinen Guterres, "Gazze'deki Filistinlilere yönelik, Genel Sekreter olarak görev yaptığım yıllar boyunca tanık olduğum hiçbir şeye benzemeyen bir katliam ve yıkım dalgası yaşandı." ifadelerini kullandı.
İşgal altındaki Batı Şeria'da artan şiddet, yerinden edilme ve yasa dışı yerleşim yeri genişlemelerinin barış sürecini tıkadığını ve etnik temizlik riskini artırdığını belirten Guterres, uluslararası topluma seslenerek "İki devletli çözümün gözümüzün önünde yok olmasına izin veremeyiz" dedi. Guterres ayrıca, Ukrayna, Sudan ve Myanmar'da devam eden, dış aktörlerce körüklenen krizlerin küresel dikkatten kaçma riski taşıdığı konusunda da uyardı.
BM Güvenlik Konseyi Reformu ve Afrika'nın Temsiliyeti
Dünyadaki çatışmaların diplomasiyi geride bıraktığını ifade eden Guterres, çifte standart olmaksızın BM Şartı'nın savunulması gerektiğini belirtti. BM Güvenlik Konseyi'nin günümüz gerçeklerini yansıtacak meşruiyet ve etkinliğe kavuşması için reforme edilmesinin şart olduğunu vurguladı. Özellikle Afrika'nın durumuna dikkat çeken Guterres, "21. yüzyılda daimi Afrika temsilcisi olmayan bir Güvenlik Konseyi, adaletsiz ve savunulamazdır." değerlendirmesinde bulundu.
İklim Krizi, Fosil Yakıt Şirketleri ve Yapay Zeka Tehdidi
Konuşmasında iklim krizine de geniş yer ayıran Guterres, büyük petrol şirketlerinin atmosferi yıllardır bir kanalizasyon gibi kullandığını ve rekor kârlar elde ettiğini belirterek, "Artık yağmalama yok, artık sömürü yok" dedi. Teknoloji alanında ise yapay zekanın şeffaflık ve denetim olmadan büyük bir tehdit oluşturduğunu kaydeden Genel Sekreter, "Hayati önem taşıyan kararların asla makinelere bırakılmaması gerektiğine karar verelim. Katil robotların geleceğimizde yeri olmamalıdır." çağrısında bulundu.
Genel Kurul Başkanı Rahman: "Güven, Sonuçlarla Kazanılır"
BM 81. Genel Kurulu Başkanı ve Bangladeş Dışişleri Bakanı Khalilur Rahman ise Genel Kurul'a hitabında, BM'nin işleyişine yönelik sorgulamaların yeni olmadığını, ancak alternatif bir dünya düzeninin "hayal edilemez" olduğunu ifade etti. Rahman, 193 üye devleti buluşturan yapının en büyük başarısının "Üçüncü Dünya Savaşı felaketini önlemek" olduğunu belirtti.
Buna karşın insanların kurumun işlevselliğini haklı olarak sorguladığını kaydeden Rahman; Filistin sorununun on yıllardır çözümsüz kaldığını, Sudan, Gazze, Ukrayna ve Myanmar'daki çatışmaların durdurulamadığını hatırlattı. Genel Kurul'un ana teması olan "Güveni Yeniden Tesis Etmek" vizyonuna atıfta bulunan Rahman, "Güven sadece talep edilemez, kazanılır. Burada aldığımız kararlar, yerine getirdiğimiz vaatler ve hepsinden öte hizmet ettiğimiz insanlara sağladığımız sonuçlar doğrultusunda kazanılacaktır" diye konuştu. Rahman da Guterres gibi BM Güvenlik Konseyi'nin reform ihtiyacına ve Afrika'nın temsil edilmesi gerektiğine vurgu yaparken, Genel Kurul salonundan büyük alkış aldı. Rahman konuşmasını, bu Genel Kurul'un, sadece hayatta kalacak değil, değişimi yönetecek bir Birleşmiş Milletler inşa etme fırsatı olduğunu belirterek tamamladı.
Kaynak: Anadolu Ajansı (AA) – 23.09.2026
